Παραγόμενα

18F-FDG

18-φθόριο-2-δεοξυγλυκόζη

Πρόκειται για συνδυασμό δύο μεθόδων, της τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ) και της αξονικής τομογραφίας (CT). Η PET/CT προσφέρει τη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν
και οι δύο μελέτες, προσφέροντας ανατομικές και μεταβολικές πληροφορίες ταυτόχρονα.
Η ΡΕΤ είναι μια μοναδική απεικονιστική μέθοδος που παρατηρεί in vivo τις βιολογικές αλλαγές χρησιμοποιώντας ραδιοφάρμακα που μιμούνται ενδογενή μόρια. Τα ραδιοφάρμακα της ΡΕΤ είναι μόρια που λαμβάνουν μέρος στη φυσιολογική λειτουργία του υπό μελέτη οργάνου ή είναι ενώσεις που ελάχιστα διαφέρουν από τις φυσιολογικές που συμμετέχουν
στο μεταβολισμό του οργάνου και μάλιστα ως ένα στάδιο μεταβολίζονται κατά τον ίδιο τρόπο. Στα μόρια αυτά έχουν ενσωματωθεί ραδιονουκλίδια τα οποία διασπώνται με εκπομπή ποζιτρονίων.
Η αυξημένη συσσώρευση της 18F-FDG στα καρκινικά κύτταρα οφείλεται:

  • Στην αυξημένη έκφραση και δραστικότητα των μεταφορέων γλυκόζης-GLUT,
  • Στην αυξημένη παραγωγή και δραστικότητα της εξοκινάσης,
  • Στην απουσία ή χαμηλά επίπεδα της φωσφατάσης.

18F-CHOLINE

Χολίνη

Άλλο ένα ραδιοφάρμακο που έχει έγκριση από τον ΕΟΦ και χρησιμοποιείται στη χώρα μας είναι η επισημασμένη με 18F χολίνη (18F-CHOLINE).
Η 18F-CHOLINE ενσωματώνεται στις κυτταρικές μεμβράνες μέσω μετατροπής της σε 18F-φωσφορυλοχολίνη, η οποία παγιδεύεται ενδοκυττάρια και ακολουθεί η σύνθεση της 18F-φωσφατιδυλοχολίνης (λεκιθίνης), δηλαδή του κυρίου συστατικού των κυτταρικών μεμβρανών. Επειδή τα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα, η βιοσύνθεση των κυτταρικών μεμβρανών είναι επίσης ταχεία και σχετίζεται με την αυξημένη πρόσληψη της χολίνης και της προς τα άνω ρύθμισης του ενζύμου κινάση της χολίνης. Η πρόσληψη της 18F-CHOLINE στους όγκους είναι ανάλογη του ρυθμού πολλαπλασιασμού των καρκινικών κυττάρων.
Η 18F-CHOLINE έχει χρησιμοποιηθεί σε διάφορες ενδείξεις, όμως σήμερα κύρια εφαρμογή
της αποτελεί η απεικόνιση του καρκίνου του προστάτη.

18F-FLT

Φθοριοθυμιδίνη

Η ανάπτυξη των νεοπλασμάτων βασίζεται στο συνεχώς αυξανόμενο πληθυσμό των καρκινικών κυττάρων, τα οποία δεν ανταποκρίνονται στους μηχανισμούς ελέγχου της κυτταρικής διαίρεσης. Ραδιοεπισημασμένες ενώσεις, πρόδρομες του DNA, νουκλεοτίδια,
οι οποίες ενσωματώνονται στο DNA κατά τη διάρκεια της φάσης S του κυτταρικού κύκλου, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ραδιοφάρμακα στην ΡΕΤ, για τη μέτρηση του κυτταρικού πολλαπλασιασμού. H 18F-FLT είναι ένα ανάλογο της θυμιδίνης με αντικατάσταση της υδροξυλικής ομάδας στη θέση 3 με φθόριο. Προσλαμβάνεται από τα κύτταρα και στη συνέχεια φωσφορυλιώνεται από την κινάση 1 της θυμιδίνης αλλά το επόμενο βήμα στη σύνθεση του DNA εμποδίζεται από την αντικατάσταση του ΟΗ- από το F- και έτσι η 18F-FLT παγιδεύεται ενδοκυττάρια.
Αρκετές μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί για τη χρησιμοποίηση της 18F-FLT σε διαφορετικούς τύπους καρκίνων, όπως καρκίνος του πνεύμονα, μαστού, γαστρεντερικού συστήματος, κεφαλής-τραχήλου, πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου, μελάνωμα αλλά και στο non-Hodgkin λέμφωμα και στο χαρακτηρισμό των μονήρων όζων του πνεύμονα. Όμως, αν και η 18F-FLT εισήχθη ως δείκτης πολλαπλασιασμού σε διάφορους τύπους νεοπλασιών, είναι ιδιαίτερα υποσχόμενη μέθοδος στις περιπτώσεις πρωτοπαθών όγκων του εγκεφάλου, καθώς μπορεί να διακρίνει τα low-grade γλοιώματα από τα high-grade και παρέχει πληροφορίες για την έκταση και την ενεργότητα του όγκων αυτών. Επίσης, σήμερα το πιο ενδιαφέρον πεδίο έρευνας της χρήσης 18F-FLT αποτελεί η εκτίμηση της ανταπόκρισης διαφόρων όγκων στη θεραπεία.

18F-NaF

Φθοριούχο Νάτριο

Το 18F-ΝaF χρησιμοποιείται για την απεικόνιση των οστών. Η πρόσληψη του είναι αποτέλεσμα της ανταλλαγής ιόντων μεταξύ των υδροξυλικών ομάδων του υδροξυαπατίτη των οστών και το σχηματισμό φθοριοαπατίτη και επομένως σχετίζεται άμεσα με το μεταβολισμό των οστών.
Σε σύγκριση με το σπινθηρογράφημα οστών, η ΡΕΤ/CT με χρήση 18F-ΝaF φαίνεται να προσφέρει μεγαλύτερη ακρίβεια στην ανίχνευση οστικών μεταστάσεων (οστεοβλαστικών
και οστεολυτικών).

PET/CT: Ποζιτρονική Υπολογιστική Τομογραφία

Πρόκειται για συνδυασμό δύο μεθόδων, της τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ) και της αξονικής τομογραφίας (CT). Η PET/CT προσφέρει τη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν και οι δύο μελέτες, προσφέροντας ανατομικές και μεταβολικές πληροφορίες ταυτόχρονα.
Η ΡΕΤ είναι μια μοναδική απεικονιστική μέθοδος που παρατηρεί in vivo τις βιολογικές αλλαγές χρησιμοποιώντας ραδιοφάρμακα που μιμούνται ενδογενή μόρια. Τα ραδιοφάρμακα της ΡΕΤ είναι μόρια που λαμβάνουν μέρος στη φυσιολογική λειτουργία του υπό μελέτη οργάνου ή είναι ενώσεις που ελάχιστα διαφέρουν από τις φυσιολογικές που συμμετέχουν στο μεταβολισμό του οργάνου και μάλιστα ως ένα στάδιο μεταβολίζονται κατά τον ίδιο τρόπο. Στα μόρια αυτά έχουν ενσωματωθεί ραδιονουκλίδια τα οποία διασπώνται με εκπομπή ποζιτρονίων.

Ραδιοφάρμακα PET/CT

Τα ραδιονουκλίδια που χρησιμοποιούνται συχνότερα στην ΡΕΤ κάμερα είναι τα παραγόμενα
από κύκλοτρο ραδιοϊσότοπα εκπομπής ποζιτρονίων με χαρακτηριστικά μικρό χρόνο ημιζωής (Τ1/2).

  • Άνθρακας-11 (11C) με Τ1/2: 20.4min,
  • Οξυγόνο-15 (15O) με Τ1/2: 2.0min,
  • Άζωτο-13 (13N) με Τ1/2: 10.0min,
  • Φθόριο-18 (18F) με Τ1/2: 110.0min.